فريدن كه هر دو از اين پيش بسيار پرآب ، سرسبز و سخت دلاويز و خرم بود و با اينكه آبها در آنجا كم شده باز هم آب فراوان براى كشت و كار و كشاورزى به‌دست مىآيد . ناحيت فريدن از نواحى قديم تمدن و مراكز زيستگاههاى آريايى بوده است . خود نامواژهء فريدن و ديه‌هاى مضافات آن به نام پشندگان ، دزك ، سوه ، شوله ، كولاد ، لبد و غيره همه نشان مىدهد كه اين ناحيه ، قديم و كهن و آبادانى آن به روزگاران خيلى پيش مىرسد . « 1 » شكوفايى اقتصادى محل در حال حاضر دلپسند نيست . هنوز ديوارهاى گلى و كوچه‌هاى تنگ و طويله‌هاى دام كه با جايگاه آدميان نزديك است ، نشانى از وضع زندگانى قديم انسانها در اين ناحيه باقى گذاشته است . هيچ اثر تاريخى در اينجا نيست . هرچه از قدمت و سابقه خواستار باشيم بايد در نام ديه‌ها پيدا كنيم و الا خاك سست و بارندگى فراوان و سردسيرى منطقه امكان باقى ماندن اثر تاريخى را در اين نواحى به‌كلى محو كرده است . شهرگرايى نيز همچنان پيش مىآيد . ديگر از صنايع محلى نه‌فقط در اين ديه بلكه در خود ناحيه نيز اثر و خبرى نيست . در سطح حاصلخيزى زمينها نيز افت بسيار حاصل شده است . روابط انسانى پس از اصلاحات ارضى هنوز در اينجا دلپسند نيست . اكثر خان‌ها و خانواده‌ها آوارهء شهرند و ديه‌ها همچنان نابسامان . فرهنگ لرى بر ناحيه غلبه دارد . مردم كه نژاد لرى دارند با همان فرهنگ و همان گويش زندگى مىكنند . در سال 1345 اين ديه 179 نفر جمعيت داشته است « 2 » كه با قياس به ساير ديه‌ها بايد كم‌وبيش معتبر شناخته شود اما نامواژهء آن‌چه معنى دارد . واژه‌شناسى : اين واژه از سه جزء « بي + را + گان » تركيب يافته است . با جزء اول « بى » آشنا هستيم و معنى خلأ و كمبود مىدهد و در زبان فارسى بيمزه يعنى بدمزه ، و بىپول يعنى كسى كه پول ندارد . اما جزء دوم « را » بىشك در حرف اول آن « ن » ابدال رخ داده و « ر » مبدل از « ن » است . بنابراين صورت صحيح كلمهء « بي + نا + گان » است و جزء دوم « نا » به معناى آب است و « گان » پسوند نسبت و كثرت است . بنابراين بيراگان يعنى بيناگان جايى كه منسوب به بىآبى باشد . تنبيه : تصور نشود كه بيراگان معادل « بيناگان » در فريدن صفت ناپسندى است چون در زمانهاى پيشين آب فراوان بوده و موجب كمبودى حاصل و كمبودى زمين براى كشت

--> ( 1 ) - ن . ك . به : نامواژهء فريدن و مضافاتش در همين فرهنگ . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 58 .